Schaamte

Schaamte. Iets waar ik toch lang erg mee gesukkeld heb. En nog soms. Al zijn de keren dat ik nu nog een knalrode kop krijg, gelukkig op één hand te tellen. Per jaar, that is. Vroeger, toen was ik al blij als die rode koppen beperkt werden tot vijf per dag.

Waarom ik zo beschaamd was? Om wie ik was…

Waarom ik zo beschaamd was? Onzekerheid. Om wie ik was, wat ik mensen kon bieden in een wereld waarin iedereen zelfzeker en interessant lijkt. Een wereld waarin ik niet leek te passen. Maar dan word je ouder en leer je verder te kijken dan wat je ziet. Zie je dat ook wie zelfzeker overkomt, dat niet altijd is. Leer je dat zelfs de meest interessante mensen hun momenten van onzekerheid, van twijfel en van schaamte hebben. Ontdek je mensen die net een pluspunt gemaakt hebben van het niet-aan-de-normen-voldoen. En leer je – buiten de familie en de vrienden-van-altijd al – mensen kennen die je graag zien om wie je bent, die jou interessant vinden, die tijd met je willen doorbrengen, die naar je luisteren. Echt luisteren. En leer je elke dag iets meer in jezelf te geloven. Leer je ook klein te zijn bij wie van je houdt, leer je jezelf helemaal bloot te geven, en stel je vast dat die liefde blijft, ondanks je minder mooie kantjes. En dat die kantjes het dus niet waard zijn om beschaamd over te zijn. Al lukt dat niet altijd.

Museum Dr. Guislain

Schaamte is dus een gevoel dat ik, net zoals jij ongetwijfeld, maar al te goed ken. Toen ik hoorde dat het Museum Dr. Guislain in Gent een tentoonstelling aan het thema wijdde, stond de expo meteen bovenaan mijn to do-lijstje. Te meer omdat het Dr. Guislainmuseum keer op keer met toptentoonstellingen uitpakt.

Dit werk van Julie Scheurweghs is het affichebeeld van de tentoonstelling.
Dit werk van Julie Scheurweghs is het affichebeeld van de tentoonstelling.

En het moet gezegd worden, ook met Schaamte schiet het museum opnieuw de hoofdvogel af. De expo is gevarieerd, net lang genoeg en zorgt – door de vele onderwerpen en de bijhorende uitleg – voor heel wat gespreksstof. Schilderijen, sculpturen, foto’s, video’s en voorwerpen wisselen elkaar af. Soms pijnlijk, soms humoristisch, soms confronterend… Schaamte behoort zonder enige twijfel tot mijn tentoonstellingentop 3 aller tijden. Een aanrader dus. Of beter nog: een echte must!

Hier drie werken die mij in het bijzonder geraakt hebben (zonder foto’s, want ik weet niet precies hoe dat met copyrights en blogs zit, maar wie googelt zal vinden…) maar pin mij en jezelf daar niet op vast: schaamte is niet voor niets voor iedereen anders…

1. Femmes algériennes – Marc Garanger

Dat schaamte ook krachtig kan zijn, bewijzen de foto’s van Marc Garanger. De Franse fotograaf wordt in 1960 opgeroepen om mee te vechten in de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog en wordt er tot regimentsfotograaf benoemd. Wanneer inwoners uit bergdorpen naar interneringskampen worden verplaatst, moeten ze een identiteitsbewijs krijgen. Garandeer krijgt de taak om die mensen – voornamelijk vrouwen – te fotograferen. Zonder sluier, wat natuurlijk regelrecht indruiste tegen hun regels van fatsoen en eer. Met gewapende militairen naast zich konden ze niet anders dan het bevel op te volgen, en de enige manier om hun protest te tonen, was door middel van hun blik. Verwarring, schaamte, woede, minachting maar ook trots… Het zijn blikken die je lang bijblijven.

2. Where the Silence Fails – Meiro Koizumi

Een werk dat me bij mijn nekvel greep. De Japanse kunstenaar Meiro Koizumi interviewt een Japanse kamikazepiloot, die er in tegenstelling tot zijn beste vriend niet in geslaagd is zijn missie te voltooien, en dus is blijven leven. Hij laat de oude man zijn verhaal doen, maar vraagt hem ook in de huid van zijn vriend te kruipen en te reageren. De pijnlijke stiltes die vallen, de oude man die duidelijk moeite heeft om zijn vriend de woorden ‘ik vergeef je’ te laten uitspreken… Kippenvel.

3. Why I never Became a Dancer – Tracey Emin 

Het werk waarmee Schaamte afsluit, en dat mij met een vrolijk gevoel naar huis stuurde. En met een oorwurm, dat ook.

De Britse kunstenares Tracey Emin vertelt in een video over puberteit, over hoe ze zich als jonge tiener verveelde in haar thuisstad, tot ze seks ontdekt. Later ontdekt ze een nieuwe passie dans, maar wanneer ze meedoet aan een wedstrijd om definitief uit Margate te ontsnappen, beginnen een aantal mannen in het publiek – mannen waarmee ze het ooit gedaan heeft – haar uit te maken voor slet. Ze is zodanig van haar melk dat ze stopt met dansen en bijgevolg ook de wedstrijd verliest. Niet echt iets om vrolijk van te worden, hoor ik je denken, maar dan vertelt Tracey verder: na de wedstrijd trekt ze weg uit Margate, verovert de wereld als kunstenares en neemt deze video op als ultieme wraak: ze noemt de namen van de mannen die haar uitjouwden en danst op You Make Me Feel (Mighty Real)… Zij is ontsnapt aan de verveling en doelloosheid van Margate, zij zitten daar nog steeds.

Schaamte in Museum Dr. Guislain in Gent loopt nog tot 29 mei 2016.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s